نكاتي اخلاقي از آيت الله مجتهدي تهراني رحمه الله عليه
هر شب به حساب خود رسيدگي كن
راه غلبه بر نفس، محاسبه است، بعضي اولياي خدا يك دفتري همراه خود داشتند و هر كاري كه ميكردند مينوشتند، در آخر روز هم نشسته و حساب كارهاي خود را ميكردند كه ما در اين روز چه كرديم، چه مقدار اطاعت خداوند متعال را نموديم، چه مقدار سرپيچي و نافرماني كرديم. امام موسي كاظم عليه السلام فرمودند: ليس منا من لم يحاسب نفسه في كل يوم فان عمل خيرا استزاد الله منه و حمد الله عليه و ان عمل شرّا استغفرالله منه و تاب اليه؛1
از ما نيست كسي كه هر روز به حساب نفس خود نرسد؛ پس اگر كار خوبي انجام داده بود خدا را شكر كند و از خدا بخواهد كه آن كار را بيشتر و بهتر بتواند انجام دهد و اگر كار بدي انجام داده بود استغفار و توبه نمايد. حضرت رسول اكرم صلي الله عليه و آله فرمودند: لا يكون العبد مؤمنا حتي يحاسب نفسه اشد من محاسبة الشريك شريكه و السيد عبده؛2 انسان مؤمن نخواهد بود، تا اينكه به حساب نفسش برسد؛ شديدتر از حسابرسي شريك با شريكش و مولي با بندهاش. امام جعفر صادق عليه السلام نيز فرمودند: القلب حرم الله، فلا تسكن حرم الله غير الله؛3 قلب، حرم خداوند متعال است پس در حرم او غير او را ساكن مكن.
گاهي هواپيما براي فرود آمدن به طرف فرودگاه ميآيد ولي به خلبان پيغام ميدهند به علت شلوغ بودن و فرود هواپيماهاي زيادي در فرودگاه، فعلا فرود آمدن ممكن نيست. شب قدر هم، ملائكه بر قلب ما نازل ميشوند لكن جاي خالي براي فرود آمدن پيدا نميكنند (زيرا قلب ما پر از محبت دنيا، خانه، ماشين، پست و مقام، پول و ثروت و حب معروفيت و مشهوريت و ... است) لذا بر ميگردند. قلب خودت را از غير خدا خالي كن تا نور خدا و ملائكه خدا بر قلب تو نازل شود. شخصي به حضرت امير مؤمنان علي عليه السلام عرض كرد: شما چگونه به اين مقام رسيديد؟ حضرت فرمودند: جلوي در خانه دل نشستم و غير خدا را راه ندادم.
در كندوي زنبورها هميشه چند زنبور ايستادهاند و اگر اجنبي يا زنبوري كه روي گلهاي بدبو نشسته بخواهد داخل شود، جلوي او را ميگيرند و نميگذارند داخل شود، ما هم بايد از اين زنبورها ياد بگيريم. شخصي نزد آيت الله العظمي اراكي رحمه الله عليه آمد و تقاضاي موعظه كرد، آقا از او پرسيدند: شغلت چيست؟ گفت: نجّار. آقا به او فرمودند: يك در هم براي خود بساز و بگذار جلوي دلت!
اي يكدله و صد دله، دل يك دله كن مهر دگران را ز دل خود يله كن
روزي گنجشك نري نزد حضرت سليمان عليه السلام آمد و عرض كرد: اين گنجشك ماده به من توجهي نميكند، هر چه من به او محبت دارم در عوض او به من بي محبتي ميكند. حضرت از گنجشك ماده بازخواست كرد، گنجشك ماده گفت: دروغ ميگويد كه به من محبت دارد، يكي ديگر را هم زير سر دارد و دوست ميدارد! حضرت سليمان زار زار گريه كرد. ميداني چرا؟ يعني: خدايا نكند در قلب ما هم، غير تو جاي گرفته باشد؛4
طلبه بايد علاوه بر درس، اهل نوافل، مستحبات و تعقيبات نماز باشد. استاد ما حضرت آيت الله حاج شيخ علي اكبر برهان رحمه الله عليه ميفرمودند: انسان بايد عبادات مستحبي را در طول سال حداقل يك بار هم شده نوبر كند و (بچشد) مثل ميوهاي كه انسان هر سال نوبر ميكند. وقتي كه نماز اول ماه ميخواني، مفاتيح را بردار و مناسبتها و اعمال آن ماه را هم ببين و عمل كن. قرآن و مفاتيح نبايد از كنار سجاده شما دور باشد. مقدسي بايد متوسط باشد، اين طور نباشد كه اصلا تعقيبات نماز يا نماز شب و اعمال مستحبي را نخواند و يا اين كه تمام اوقات خود را به اين گونه اعمال بگذارد؛ يا وقتي به قم ميرود به مسجد جمكران نرود و اين طور هم نباشد در ايام درسي، كلاس و درس و بحث خود را تعطيل و مثلا عازم قم و جمكران و يا ديگر عتبات عاليات شود.
پي نوشت
*. برگرفته از افق حوزه، شماره 217.
1. بحارالانوار، ج70، ص72.
2. همان، ج77، ص88 و ج70، ص72.
3. همان، ج70، ص25؛ جامع الاخبار، ص518.
4. همان، ج14، ص65.
اللهم عجل لولیک الفرج
یاایهاالغافلون زمان ان فرانرسیده که ازخواب غفلت بیدارشوید،وعزم خویش راجزم نموده تابه پاخیزیدومکروحیله مکاران ودروغگویان رابه خودشان برگردانید. مگر ندای هل من ناصر ینصرنی فرزند زهرا را نشنیده اید و یا اینکه خود را به صم بکم عمی فهم لا یرجعون زده اید و سکوت کرده اید بیایید زنجیر هایی که دست و پای عقل را بسته و در حصار خود گرفتار نموده بگشاییم(و از هوا و هوس پیروی نکنید که از حق منحرف می شوید:نساء:135) و اگر چشم بصیرت داشته باشید می توانید جامعه را به سوی کمالات انسانی و الهی سوق دهید و جامعه را از هلاک شدن و فرو رفتن در انحرافات اخلاقی و فساد اجتماعی نجات دهید. (مگر نمی بینید حق مرده و اهل حق رخت بر بسته است،جورو ستم همه شهرها را فرا گرفته است:کلینی،کافی،جلد 8،ص 36) ای مردم چشمتان را باز کنید و فرقه طاقی را از غیر طاغی تشخیص دهید. شماهایی که دارای رشد عقلی و اجتماعی هستید به موجب همان رشد عقلی مرد حق را از غیر حق تمییز دهید .اساساشناخت اشخاص ومیزان صلاحیت انهاوحدودشایستگی ووابستگی انهابه اسلام وحقایق اسلامی خودیک وظیفه است.وغالباماازاین وظیفه خطیر غافلیم.
علی( ع)فرمود: انکم لن تعرفواالرشدحتی تعرفواالذی ترکه
هرگزحق رانخواهیدشناخت وبه راه راست پی نخواهیدبردمگران کس که راه راست رارهاکرده بشناسید.
هرادم مسلکی وهدفدارومبارزومخصوصا انقلابی که در پی عملی ساختن هدفهای مقدس خویش مصداق قول خداست که (مجاهدون فی سبیل الله و لا یخافون لومة لائم: در راه خدا می کوشند و از سرزنش هیچ سرزنش گری بیم ندارند:مائده:54) چرا که علی (ع) در نامه ای برای محمد بن ابی بکر نوشت:پیغمبر به من گفت:مومن را خدا به سبب ایمانش باز می دارد و مشرک را به خاطر شرکش خوار می کند:نهج البلاغه:نامه 27. `روزی حضرت محمدصلی ا...علیه واله وسلم شیطان رادیدکه ناراحت درگوشه ای ایستاده است,ازاو می پرسد;ملعون چراناراحتی ؟اوگفت ازتووامت توناراحتم.حضرت فرمودند:چراازمن ناراحتی؟اوگفت چون این همه تلاش می کنم ولی تو درقیامت انها راشفاعت می کنی وتمام زحمات مرابه بادمیدهی.به همین خاطر باتودشمنم وازتو بدم میاید. فرمودند:ازدست امتم چراناراحتی؟اوگفت:اول اینکه وقتی به هم می رسندبه یکدیگرسلام می کنند,که سلام اسم خداونداست ومن ازاین اسم می ترسم . دوم:وقتی به یکدیگردست می دهندوتادستشان ازهم درنیامده گناهان هردوبخشیده می شودسوم:وقتی می خواهند غذا بخورند بسم الله می گویند و من دیگر نمی توانم غذا بخورم و گرسنه می مانم.چهارم:بعد از غذا خوردن الحمد لله می گویند.پنجم:وقتی اسم تو می آید با صدای بلند صلوات می فرستند و آنقدر ثواب دارد که من فرار می کنم.ششم:وقتی می خواهند کاری انجام بدهند ان شاء الله می گویند و من دیگر نمی توانم در کارهایشان دخالت کنم و آنها را بر هم زنم.هفتم:صدقه می دهند و گناهشان آمرزیده می شود و هفتاد بلا را از خود دور می کنند. هشتم:اینکه قرآن می خوانند و در خانه ای که قرآن خوانده شود دیگر جایی برای من باقی نمی ماند چون در آن خانه ملائکه رفت و آمد دارند.نهم:مرا زیاد لعنت می کنند و وقتی مرا لعنت می کنند یک زخم بر بدنم ایجاد می شود. دهم:اینکه هنگامی که گناه می کنند سریع توبه می کنند و زحمات مرا به هدر می دهند.
ده رهنمود موفقیت:
1-ارزش وقت:ان را هدر ندهید.
2-ارزش پشتکار: شانه خالی نکنید.
3-لذت سخت کوشی: تنبلی را کنار بگذارید.
4-اهمیت سادگی:پیچیده نباشید.
5-ارزش منش یا خلق و خوی:شرافت خود را از دست ندهید.
6-قدرت محبت: بی توجه نباشید. 7-ضرورت وظیفه شناسی:مسئولیت پذیرباشد.
ادامه دارد...8-تاثیرشکیبایی:بی صبری نکنید. 9-عقل اقتصادی:اسراف نکنید. 10-بهبودمهارتها:تمرین رامتوقف نکنید.
دنیا شب است ،برزخ بین الطلوعین ،وقیا مت روزاست.دوستان اهلبیت اول که به دنیا می ایند دربرزخندودردنیابرزخ راطی می کنند.
(حاج اسماعیل دولا بی)0